Kancelaria Adwokacka Magorzaty Lewandowskiej w Oferteo.pl Śmierci pracodawcy i tego konsekwencje

Tematyka śmierci pracodawcy i tego konsekwencje dotyczą zarówno prawa cywilnego, jak i prawa karnego, bowiem duże znaczenie ma tutaj prawo spadkowe, które jest właśnie gałęzią prawa cywilnego. Aby zacząć temat spadku po pracodawcy, trzeba zadać kilka zasadniczych pytań: kim jest pracodawca? czym jest spadek? czym jest dziedziczenie? kto może dziedziczyć? jakie konsekwencje wiążą się ze śmiercią pracodawcy? Skuteczne wytłumaczenie zawiłych kwestii dziedziczenia najlepiej zacząć od zdefiniowania podstawowych pojęć.

Spadkiem określamy prawa i obowiązki, które przechodzą na spadkobierców osoby zmarłej. Należą do niego tak dobra majątkowe, jak i długi, które zostały zaciągnięte przez zmarłego. Jeżeli spadkodawca za życia nie określi swoich spadkobierców w ważnym z punktu widzenia prawa testamencie, wtedy spadek przechodzi według kolejności zawartej w kodeksie cywilnym (objęci są krewni do drugiego pokolenia, a więc dziadkowie i rodzice, dzieci i wnuki, rodzeństwo i ich dzieci etc.). Spadkobiercą nie może zostać osoba, która nie żyje. Spadkobiercy mają możliwość odrzucenia spadku. Taką sytuacją jest przykładowo zadłużenie osoby zmarłej.

Pracodawcą jest każda osoba prawna, osoba fizyczna oraz jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej, która zatrudnia co najmniej jednego pracownika, przez co staje się jedną ze stron stosunku pracy. Daje jej to możliwość nabywania praw i zaciągania zobowiązań w zakresie prawa pracy. Według tej definicji pracodawcą nie jest osoba zatrudniająca inną osobę na podstawie umowy zlecenie oraz umowy o pracę, ponieważ są to umowy z zakresu prawa cywilnego (przepisy dotyczące tych dwóch umów znajdują się w kodeksie cywilnym, nie zaś kodeksie pracy). Zmieniają się wtedy określenia stron umowy, ponieważ pracownika i pracodawcę zastępują kolejno zleceniobiorca i zleceniodawca.

            Osoba prowadząca samodzielnie działalność gospodarczą i zatrudniająca pracowników łączy cechy pracodawcy i osoby fizycznej. Spadkobierca takiego właściciela nie może z prawnego punktu widzenia odziedziczyć tej firmy, ponieważ jest ona ściśle związana ze swoim założycielem. Jednoosobowy pracodawca otrzymuje bowiem indywidualny numer NIP, potrzebne zezwolenia wydawane są na jego osobę oraz, co najważniejsze, nazwa jego firmy musi zawierać imię i nazwisko właściciela. Oznacza to, że spadkobierca może co prawda założyć działalność gospodarczą o takim samym profilu, jednakże będzie to nowopowstała firma.

            Osobę prawną tworzy trwałe zespolenie osób (właścicieli lub współwłaścicieli) i ich środków finansowych, którzy mogą występować jako strona w stosunkach cywilnoprawnych oraz mają zdolność do czynności prawnej. Jest nią także Skarb Państwa. Aby jednostka organizacyjna mogła zostać uznana za osobę prawną, musi zostać wpisana do odpowiedniego rejestru (chyba że prawo stanowi inaczej). Działają one przy pomocy powołanych organów. Przykładami takich organizacji są: partie polityczne, spółki kapitałowe czy spółdzielnie. Możliwości dziedziczenia są szeroko rozwinięte, ponieważ odnoszą się ściśle do przepisów cywilnych. Spadek może być przekazany w testamencie lub zostać rozdysponowany zgodnie z przepisami, zaś spadkobiercy mogą go przyjąć w całości (ze wszystkimi zobowiązaniami) bądź też tylko z dobrodziejstwem inwentarza (zminimalizowanie odpowiedzialności za długi zmarłego). W kwestii zmiany właściciela i dalszych losów spółki bądź firmy także są dwie możliwości. Spadkobierca może zastąpić zmarłego i zarejestrować się w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Gwarantuje to pracownikom ciągłość zatrudnienia, a co za tym idzie – utrata prawa do odszkodowania. Prawo to przysługuje tylko wtedy, gdy działalność zostaje rozwiązana. Osobą, od której pracownik powinien domagać się odszkodowania i istotnych dokumentów (np. świadectwa pracy) jest spadkobierca. W sytuacji, gdy zmarły nie pozostawił żadnych spadkobierców, jego majątek w całości przechodzi na skarb państwa.

            Pracodawcą może być także jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej. Żadne przepisy nie określają jej spadkobierców, jednakże jej członkowie mogą ustalić w statucie osobę dziedziczącą bądź też osoby dziedziczące.

            Szczególnym przypadkiem wyżej wymienionych jest spółka cywilna składająca się ze wspólników. Wnoszą oni określony wkład oraz mają równe prawa w udziałach spółki. Ważną cechą członkostwa jest jego osobistość, które można przyrównać do prawa pracownika do wynagrodzenia. Prawa i obowiązki wspólnika spółki są  ściśle związane z jego osobą, a więc nie można dziedziczyć po nim udziałów w spółce. Dziedziczeniu podlegają jedynie ruchomości i nieruchomości zmarłego, dlatego w sytuacji śmierci jednego ze wspólników spółka ulega samorozwiązaniu. Wyjątek stanowi odpowiedni zapis w statucie spółki, umożliwiający zajęcie miejsca zmarłego. Sytuacja nie zmienia się, jeśli spadkobierców jest kilku, muszą oni jedynie wskazać swojego przedstawiciela (może być to osoba spoza ich grona). Jeżeli zaś takiego zapisu nie ma, to spadkobiercy mają prawo do kwoty wniesionego wkładu i  bieżących należności, na przykład części zysków.

 

Kancelaria Adwokacka Małgorzaty Lewandowskiej