Kancelaria Adwokacka Magorzaty Lewandowskiej w Oferteo.pl Odpowiedzialność pracownika za zadłużenia

 

 

Odpowiedzialność pracownika za zadłużenia

 

Pojęcie odpowiedzialności pracownika za zadłużenia odnosi się do odpowiedzialności materialnej pracownika, opisanej w dziale V Kodeksu Pracy. Dotyczy ona wszystkich pracowników, zatrudnionych na każdy rodzaj umowy.  Jest to odpowiedzialność za wyrządzone szkody związane z wykonywaniem powierzonych zadań i obowiązków. Jeżeli wykraczają poza zakres tych obowiązków, to są regulowane zapisami zawartymi w Kodeksie Cywilnym.             Mówiąc o odpowiedzialności materialnej pracownika, możemy ją podzielić na odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną pracodawcy lub za szkodę w mieniu (np. w majątku, w kosztownych przedmiotach, w papierach wartościowych czy też w narzędziach).

Pierwsza z nich ma cztery uzasadniające ją przesłanki, przede wszystkim szkodę, która w szczególności decyduje o powstaniu odpowiedzialności materialnej i została zdefiniowana przez praktykę i naukę jako uszczerbek w interesach chronionych przez prawo. Jest z nim związany obowiązek odszkodowawczy o charakterze majątkowym. Szkoda obejmuje zarówno stratę w mieniu jak i utratę korzyści. Pracownik ponosi pełną odpowiedzialność, tylko gdy wyrządzi szkodę umyślnie i świadomie.  W przeciwnym wypadku odpowiedzialność jest ograniczona do wysokości szkody.  Pozostałe przesłanki to: bezprawność, wina oraz związek przyczynowy między danym działaniem, a szkodą.

Bezprawność to niewykonanie albo złe wykonanie obowiązków przez pracownika. Odnosi się ona do obowiązków świadczenia pracy oraz dbałości o zakład pracy. Wiadomym jest, że pracownik musi podporządkowywać się poleceniom pracodawcy. Natomiast jeśli polecenie takie okaże się mieć złe skutki i doprowadzi do powstania szkody, to nie możemy mówić o bezprawności, gdyż pracownik nie może ponosić ryzyka związanego z działalnością pracodawcy. Nazywa się to dopuszczalnym ryzykiem, przez które wyrządzona szkoda ustawowo nie jest zaliczana do bezprawności.

Wina jest jedyną podstawą odpowiedzialności pracownika względem pracodawcy. Pracownik w żadnym stopniu nie ponosi ryzyka dotyczącego działalności pracodawcy, a jedynie za swoją winę. Winę można podzielić na umyślną i nieumyślną, a od jej stopnia zależy zakres odpowiedzialności pracownika. Gdy następuje wina nieumyślna, odpowiedzialność taka jest ograniczona tylko do rzeczywistej straty pracodawcy, ale nie może przekraczać sumy wynagrodzenia, które przysługuje pracownikowi za trzy miesiące pracy.  Przy winie umyślnej pracownik musi naprawić szkodę w całym jej zakresie. W sytuacji, gdy do szkody przyczyni się kilka osób, każda z nich ponosi odpowiedzialność w takim stopniu, w jakim się do niej przyczynił (jeśli nie da się tego ustalić, każdy odpowiada równo).

Ostatnią przesłanką jest związek przyczynowy adekwatny.  Zgodnie z nim pracownik bierze odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działalności lub zaniechania, z którego wynikła szkoda poniesiona przez pracodawcę. Jeśli zachodzi taka sytuacja, że przyczyn jest kilka, to gdy ustala się odpowiedzialność, bierze się pod uwagę tylko te, których szkoda jest normalnym następstwem. Jeśli normalnym następstwem zachowania się kilku pracowników stanie się szkoda, którą ponosi pracodawca to trzeba ustalić stopnień, w jakim każdy przyczynił się do szkody. Gdy jest to niemożliwe, wszyscy tak samo musza za to odpowiedzieć.

Poza odpowiedzialnością za szkody wyrządzone pracodawcy, trzeba też rozwinąć odpowiedzialność pracodawcy za szkody wyrządzone przez pracownika osobom trzecim. Czasami zdarza się tak, że pracownik wykonując swoje obowiązki wyrządza szkodę innym osobom. Wtedy obowiązek naprawienia jej spoczywa tylko na pracodawcy, natomiast pracodawca może wyciągnąć konsekwencje wobec tego pracownika. Jeśli chodzi o przesłanki takiej odpowiedzialności, to nie jest tu ważna, tak jak w poprzednim przypadku wina, lecz odpowiedzialność w relacjach między pracodawcą, a poszkodowaną osobą trzecią. Według zapisu w Kodeksie Pracy, osobie tej należy się pełne odszkodowanie.

Osobno trzeba wspomnieć o odpowiedzialności materialnej za mienie powierzone. Jej podstawą jest powstanie szkody oraz prawidłowe powierzenie mienia. Nie można wymagać od pracownika, aby był odpowiedzialny za mienie, które nie zostało mu powierzone w odpowiedni sposób, tzn. powinno być to właściwie udokumentowane (najczęściej przez inwentaryzację). Za szkody w mieniu pracownik musi się rozliczyć w pełnej jego wysokości. Tutaj ważne jest pojęcie domniemania winy, czyli ustalenie czy przyczyny szkody były zależne od pracownika.

W przypadkach, gdy mienie zostaje powierzone kilku pracownikom, co należy określić w umowie z pracodawcą, ponoszą oni wspólną odpowiedzialność za szkody. Odpowiedzialność taka się kończy dla danego pracownika, gdy ten rozwiąże umowę o pracę bądź umowę o wspólnej odpowiedzialności.

Podsumowując, odpowiedzialność pracownika za wyrządzone szkody, zarówno wobec pracodawcy, jak i w mieniu, ma na celu motywację i zdyscyplinowanie osób zatrudnionych. Powinna ona dawać im również poczucie, iż nie są bezkarni. Tak więc, jest to bardzo istotny element w czasie trwania stosunku pracy, gdyż wprowadza on swego rodzaju ład i porządek.

Kancelaria Adwokacka Małgorzaty Lewandowskiej